پیوستگی راست و چپ

آخرین ویرایش: 14 خرداد 1404
دسته‌بندی: پیوستگی و ناپیوستگی
امتیاز:

یادآوری

خیلی خوش اومدی به یه گوشه کوچیکی از دنیای بزرگ ما!

برای دسترسی رایگان به ۱۲۶,۰۰۰ محتوای آموزشی در این سایت، فقط این ۳ تا قدم ساده رو بردار و از این اقیانوس عظیم اطلاعات لذت ببر  

قدم اول) یه لحظه وقت بذار و رایگان تو سایت ثبت‌نام کن، کلی چیزای خوب منتظرته، پس معطل نکن  

قدم دوم) یه سر به پیج اینستاگراممون بزن و فالو کن! اسم و فامیلِ شریفتو که باهاش تو سایت ثبت نام کردی رو تویه دایرکت برامون بفرست، منتظرت هستیم  

قدم سوم) کار تمومه، حداکثر ۱۲ ساعت دیگه، می‌تونی به کل محتوای سایت دسترسی داشته باشی، پس آماده باش!   

ما به قولمون پایبندیم!   

اگه به هر دلیلی محتوایی که قول دادیم برات فعال نشد، راحت باش! می‌تونی خیلی ساده ما رو آنفالو کنی، بدون هیچ دردسری   

بیا با هم یه جامعه‌ی بزرگ ریاضی بسازیم! توی یه بستر اجتماعی، عدالت آموزشی رو گسترش بدیم و دست دانش‌آموزای کم‌بضاعت رو بگیریم. با هم تأثیرگذار باشیم! 

پیوستگی راست در یک نقطه

مقدمه

نمودار زیر را در نظر می‌گیریم:

پیوستگی نمودار فوق را بررسی می‌کنیم.

1  fa=L'

مقدار تابع در نقطه x=a موجود و متناهی می‌باشد.

2  lim      x→afx=?

limx→a+fx=L'

limx→a−fx=L

حدهای چپ و راست نابرابر هستند.

3 lim  x→a+fx=fa=L'

مقدار تابع با حد راست برابر است، تابع در نقطه x=a  پیوستگی راست دارد.

تعریف

فرض کنیم تابع y=fx در یک همسایگی راست نقطه a یعنی بازه a,a+α با شرط α>0 تعریف شده باشد.

y=fx در نقطه x=a پیوستگی از راست دارد اگر و فقط اگر:

limx→a+fx=fa∈R

تمرین

پيوستگی توابع زير را در نقاط داده شده بررسی كنيد.

fx=x    ;    x=0

Df   :    x≥0⇒Df=0,+∞


1    f0=0


مقدار تابع در نقطه x=0 موجود و متناهی است.


2    limx→0fx=?


L1=limx→0+fx=limx→0+x=0=0


L2=limx→0−fx=?


چون 0−∉Df نيست، تابع حد چپ ندارد.


3    limx→0+fx=f0


حد راست با مقدار تابع برابر است.


تابع‌ f در نقطه x=0 پیوستگی راست دارد.


در نمودار زیر، پیوستگی راست را مشاهده می‌کنید:


fx=2x    ;    x=12

1    f12=2×12=1=1


مقدار تابع در نقطه x=12 موجود و متناهی است.


2    limx→12fx=?


L1=limx→12+fx=2×12+=2×12+α=1+2α=1


L2=limx→12−fx=2×12−=2×12−α=1−2α=0


3    limx→12+fx=f12


حد راست با مقدار تابع برابر است.


تابع‌ f در نقطه x=12 پیوستگی راست دارد.

fx=x+x    ;    x=2

1    f2=2+2=2+2=4


مقدار تابع در نقطه x=2 موجود و متناهی است.


2 lim      x→2fx=?


L1=limx→2+fx=2+2+=2+2=4


L2=limx→2−fx=2+2−=2+1=3


3    L1=limx→2+fx=f2=4


حد راست با مقدار تابع برابر است.


تابع‌ f در نقطه x=2 پیوستگی راست دارد.

gx=x+12+x−12    ;    x=1

1    g1=1+12+1−12=1+0=1+0=1


مقدار تابع در نقطه x=1 موجود و متناهی است.


2    limx→1gx=?


L1=limx→1+gx=1++12+1+−12=2+2+0+2=1++0=1+0=1


L2=limx→1−gx=1−+12+1−−12=1−α+12+1−α−12=2−α2+−α2=0+−1=−1


3    limx→1+gx=g1


حد راست با مقدار تابع برابر است.


تابع‌ g در نقطه x=1 پیوستگی راست دارد.

fx=−1x    ;    x∈Df

Df=R


اگر n عددی صحيح باشد، آن‌گاه:


1    fn=−1n=1 , n=2k-1 , n=2k+1


2    limx→nfx=?


L1=limx→n+fx=−1n+=−1n=1 , n=2k-1 , n=2k+1


L2=limx→n−fx=−1n−=−1n−1=-1 , n=2k1 , n=2k+1


3    limx→n+fx=fn


حد راست با مقدار تابع برابر است.


تابع‌ f در نقطه x=n پیوستگی راست دارد.


در نمودار زیر، پیوستگی راست را مشاهده می‌کنید:


fx=1  x=0sinxx  x≠0

1    f0=1


مقدار تابع در نقطه x=0 موجود و متناهی است.


2    limx→0fx=?


L1=limx→0+fx=limx→0+sinx+x=00⇒≡limx→0+xx=1


L2=limx→0−fx=limx→0−sinx−x=00⇒≡limx→0−x−x=−1


3    limx→0+fx=f0


حد راست با مقدار تابع برابر است.


تابع‌ f در نقطه x=0 پیوستگی راست دارد.

fx=x2−sinxx   x≠0−1   x=0

1    f0=−1


مقدار تابع در نقطه x=0 موجود و متناهی است.


2   limx→0fx=?


L1=limx→0+fx=limx→0+x2−sinx+x=≡limx→0+x2−xx=≡limx→0+−xx=−1


L2=limx→0−fx=limx→0−x2−sinx−x=≡limx→0−x2−x−x=≡limx→0−−x−x=1


3   limx→0+fx=f0


حد راست با مقدار تابع برابر است.


تابع‌ f در نقطه x=0 پیوستگی راست دارد.

fx=1−xtanπ2xx<1πx=1cosπ2x1−xx>1

1    f1=π


مقدار تابع در نقطه x=1 موجود و متناهی است.


2    limx→1fx=?


L1=limx→1+fx⇒L1=limx→1+cosπ2x1−x=00


→HL1=limx→1+−π2sinπ2x 1−2x⇒L1=limx→1+−π2×−2x×sinπ2x


⇒L1=π2×2×sinπ2⇒L1=π



L2=limx→1−fx⇒L2=limx→1−1−xtanπ2x=0×∞


⇒L2=limx→1−1−x.tanπ2x⇒L2=limx→1−1−xcotgπ2x=00

→HL2=limx→1−−1−π21+cotg2π2x⇒L2=−1−π2⇒L2=2π


3    limx→1+fx=f1


حد راست با مقدار تابع برابر است.


تابع‌ f در نقطه x=1 پیوستگی راست دارد.

دریافت مثال

پیوستگی چپ در یک نقطه

مقدمه

نمودار زیر را در نظر می‌گیریم:

پیوستگی نمودار فوق را بررسی می‌کنیم.

1  fa=L

مقدار تابع در نقطه x=a موجود و متناهی می‌باشد.

2  lim      x→afx=?

limx→a+fx=L'

limx→a−fx=L

حدهای چپ و راست نابرابر هستند.

3 lim  x→a-fx=fa=L

مقدار تابع با حد چپ برابر است، تابع در نقطه x=a پیوستگی چپ دارد.

تعریف

فرض کنیم تابع y=fx در یک همسایگی چپ نقطه a یعنی بازه a−α,a با شرط α>0 تعریف شده باشد.

y=fx در نقطه x=a پیوستگی از چپ دارد اگر و فقط اگر:

limx→a−fx=fa∈R

تمرین

نمودار زیر را در نظر می‌گیریم:

پیوستگی نمودار فوق را بررسی کنید.

1  fa=L


مقدار تابع در نقطه x=a موجود و متناهی می‌باشد.


2  lim      x→afx=?


limx→a+fx=+∞


limx→a−fx=L


حدهای چپ و راست نابرابر هستند.


3 lim  x→a-fx=fa=L


مقدار تابع با حد چپ برابر است، تابع در نقطه x=a پیوستگی چپ دارد.

تمرین

پيوستگی توابع زير را در نقاط داده شده بررسی كنيد.

fx=−−x    ;    x=n∈Z

همان‌طور كه ملاحظه می‌كنيد f در نقاط x=n∈Z  پيوستگی چپ دارد.


fx=−x+x−x    ;    x=0

fx=−x+x−x⇒fx=−x+x−x


⇒fx=−x+x−x⇒fx=−x



1    f0=−0=0


مقدار تابع در نقطه x=0 موجود و متناهی می‌باشد.


2    limx→0fx=?


L1=limx→0+fx=limx→0+−x=−0+=−α=−1


L2=limx→0−fx=limx→0−−x=−0−=−−α=α=0


3    limx→0−fx=f0


حد چپ با مقدار تابع برابر است.


تابع f در x=0 پيوستگی چپ دارد.

fx=4−x2   x≤11+x2   x>1

1    f1=4−12=3


مقدار تابع در نقطه x=1 موجود و متناهی می‌باشد.


2    limx→1fx=?


L1=limx→1+fx=limx→1+1+x2=1+12=2


L2=limx→1−fx=limx→1−4−x2=4−12=3


3    limx→1−fx=f1


حد چپ با مقدار تابع برابر است.


تابع f در x=1 پيوستگی چپ دارد.


در نمودار زیر، پیوستگی چپ را مشاهده می‌کنید:


fx=x1+1xx≠0−1x=0

1    f0=−1


مقدار تابع در نقطه x=0 موجود و متناهی می‌باشد.


2    limx→0fx=?


L1=limx→0+fx=limx→0++x1+1x=limx→0+x+1=0+1=1


L2=limx→0−fx=limx→0−−x1+1x=limx→0−−x−1=−0−1=−1


3    limx→0−fx=f0


حد چپ با مقدار تابع برابر است.


تابع f در x=0 پيوستگی چپ دارد.

fx=xxx≠0−1x=0

1    f0=−1


مقدار تابع در نقطه x=0 موجود و متناهی می‌باشد.


2    limx→0fx=?


L1=limx→0+fx=limx→0++xx=1


L2=limx→0−fx=limx→0−−xx=−1


3    limx→0−fx=f0


حد چپ با مقدار تابع برابر است.


تابع f در x=0 پيوستگی چپ دارد.

fx=x2+2x−3x2−2x+1    x≠1−4    x=1

1    f1=−4


مقدار تابع در نقطه x=1 موجود و متناهی می‌باشد.


2    limx→1fx=limx→1x2+2x−3x2−2x+1=limx→1x−1x+3x−12=limx→1x−1x+3x−1=00


L1=limx→1+fx=limx→1+x−1x+3x−1=limx→1+x+3=4


L2=limx→1−fx=limx→1−x−1x+3−x−1=limx→1−−x−3=−4


3    limx→1−fx=f1


حد چپ با مقدار تابع برابر است.


تابع f در x=1 پيوستگی چپ دارد.

fx=1+xx≤−11−x2−1<x≤211−xx>2


الف)
بررسی پيوستگی تابع در نقطه x=-1 :


1    f−1=1+−1=0


مقدار تابع در نقطه x=-1 موجود و متناهی می‌باشد.


2   limx→−1fx=?


L1=limx→−1+fx=limx→−1+1−x2=1−−12=0


L2=limx→−1−fx=limx→−1−1+x=1+−1=0


3   L1=L2=f−1=0


تابع f در x=-1 پيوسته است.


ب)
بررسی پيوستگی تابع در نقطه x=2 :


1    f2=1−22=−3


مقدار تابع در نقطه x=2 موجود و متناهی می‌باشد.


2   limx→2fx=?


L3=limx→2+fx=limx→2+11−x=11−2=−1


L4=limx→2−fx=limx→2−1−x2=1−22=−3


3    limx→2−fx=f2


حد چپ با مقدار تابع برابر است.


تابع f در x=2 پيوستگی چپ دارد.

تمرین

تابع زیر را در نظر بگیرید:

fx=k−x   x≥1x−12x−1     x<1

به‌ازای چه مقدار k ، تابع فوق در x=1 پيوستگی چپ دارد؟

1    f1=k−1=−k


مقدار تابع در نقطه x=1 موجود و متناهی می‌باشد.


2    L2=limx→1−fx=limx→1−x−12x−1=limx→1−x−1x−1=00⇒limx→1−x−1x−1=limx→1−−x−1x−1=−1


3    limx→1−fx=f1


تابع فوق در x=1  پيوستگی چپ دارد، بنابراین داریم:


−1=−k⇒k=1

دریافت مثال

خرید پاسخ‌ها

پیوستگی راست و چپ

4,000تومان
خرید فایل PDF مثال ها و جواب ها

برای ارسال نظر وارد سایت شوید